TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Prof. Dr. Ahmet BURAN

TÜRK DÜNYASINDA ORTAK DİL YARATMA SÜREÇLERİ

Ortak dil, dil içi varyantlardan birinin (ağız, lehçe) seçilme, standartlaşma, yaygınlaşma ve kabul aşamalarından geçerek kurumsallaşması ve bölgesel, toplumsal, işlevsel dil türlerinin üstünde yer alan ortak bir anlaşma aracı haline gelmesidir.

Bir dil coğrafyasının yönetim, ticaret, siyaset, bilim ve edebiyat merkezi durumunda olan şehrinin, bölgesinin ya da ülkesinin konuşma biçimi, genellikle yaygınlaşır, diğer dil varyantlarını kullanan bölgelerin mensuplarınca da benimsenir ve toplumun ortak dili haline gelir. Bu ortak dil, kendi özgün söyleyişinden bir dereceye kadar sıyrılır ve diğer dillerden/dil varyantlarından uygun bulduğu, ihtiyaç duyduğu dil malzemesini alarak bünyesine katar. Böylece diğer varyantlara göre hem daha çok zenginleşir hem de konuşulma, anlaşılma, temsil etme oranı ve özelliği artar.

Türk dünyasında ortak dil yaratma süreçlerini üç temel başlık altında ifade etmek mümkündür. Bunlardan birincisi, bir “Türk Esperantosu” oluşturarak yapay bir ortak Türkçe yapmak, ikincisi, herhangi bir Türk lehçesinin siyasî otoritelerce dayatılması, üçüncüsü ise, “doğal seçilme” ile bir Türk lehçesinin önce ortak iletişim dili, uzun vadede de yazı dili haline gelmesidir. Ortak dile giden yolun kısa, orta ve uzun vadeli süreçleri vardır. Kısa vadede sağlanabilecek şey, ortak alfabe, ortak yazım (imla) gibi hususlardır. Ortak iletişim dili, orta vadede, ortak yazı dili ise uzun vadede gerçekleşebilecek süreçlerdir.

Bu süreçlerin nasıl işletileceği bildiri metnimizde ayrıntılı bir şekilde yer almaktadır.

Tarih/Yer:

14.11.2017.  (BİLGE KAĞAN SALONU) . 14.00-14.15