TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Dr. Gerelmaa NAMSRAI

Moğolistan Devlet Üniversitesi, Moğolistan

Türkçenin Batı Moğol Diliyle Olan İlişkisi Üzerine

Moğolistan’ın batı kısmında bulunan Hovd, Uvs ve Bayan-Ulgii illerinde konuşulan Oyrat lehçesi, Batı Moğol dili olarak belirtilmektedir. Bu dil, Dörvöd, Bayad, Torguud, Ööld, Zahçin, Uriyanhai ve Myangat gibi şiveleri içermektedir.

Araştırmacılara göre Oyrat dili eski Moğolca ve orta Moğolcanın ses bilgisi özelliklerini korunduğundan tarihi dilbilim açısından önem taşımakta ve kelime hazinesinde Çağdaş Moğol dilinde bulunmayan kelimeler ve deyimler barındırmaktadır. Bu çalışmada Türkiye Türkçesi ve Batı Moğol dili ilişkileri üzerinde durulmuş, iki dilin benzerlikleri öncelikle kelime hazinesine göre ardından kelime yapısına göre olmak üzere iki ayrı sınıflandırma ekseninde incelenmiştir.

Kelime hazinesine göre Türkçe ile Batı Moğol dilinin karşılaştırılmasıyla her iki dilde

köken bakımından ortak söz varlığı unsurları tespit edilmiştir. Örneğin;

Türkçe Batı Moğol Dili

haykırmak haykırax

karşılaşmak hargaldaxxa

tekerek tögrög vs...

Kelime hazinesine göre Türkçe ile Batı Moğol dilinin karşılaştırılmasıyla tespit edilen söz varlığı unsurlarından bir diğeri de her iki dilde köken bakımından Türkçeden Batı Moğol diline geçen kelimelerden oluşmaktadır.Örneğin;

Türkçe Batı Moğol Dili

buruşuk buršug

ambar ambaar

akşam asgan v.s

Bu şekilde yapılan incelemeler neticesinde Türkçe ve Batı Moğol dilinde benzer kökenli kelimelerin belirli sayıda kullanılmakta olduğu tespit edilmiştir. Fakat bu kelimelerin merkez Halha Moğol dilinde hiç kullanılmaması da ilgi çekicidir.

Kelime yapısına göre Türkçe ve Batı Moğol dilinin karşılaştırılmasında iyelik ekleri bakımından Çağdaş Moğol dilinde iyelik eklerinin pasif kullanılır ve şekillere girmezken Batı Moğol dilinde isim ve fiillerin Türkçedeki gibi şekillendiği tespit edilmiştir. Kelime yapısına göre Türkçe ile Batı Moğol dilinin karşılaştırılmasında fiil çekimi bakımından ise Türkçe ve Batı Moğol dilinin bazı zaman ekleri ve emir istek kiplerinin şekillerinin ortaya çıkışının aynı olduğu tespit edilmiştir.

Tüm bunlardan hareketle bütün Altay Dilleri araştırmaları söz konusu olduğunda Türkçe ve Moğolca’nın tarihî dil bilgisel karşılaştırmalı olarak incelenmesinin oldukça önemli olduğu, ayrıca bu tür araştırmalarda şivelerin de dikkate alınması ve değerlendirilmesinin önemli rol taşıdığı bir kez daha ortaya konulmuştur.

Tarih/Yer:

15.11.2017.  (ALİ ŞİR NEVAİ SALONU) . 15.15-15.30