TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Prof.Dr. Gulbarshin SYZDYKOVA

L.Gumilev Avrasya Milli Üniversitesi, Astana / KAZAKİSTAN

Günümüzde Türk Dili İncelemeleri: Kazak ve Türkiye Türkçesinde Durum Ekleri

Dil – o dili bir ilişki aracı olarak kullananların, yani toplumun gelişim tarihi ile birlikte geliştiği hadisedir. Söz konusu bildirimizde, günümüz türkolojisinde incelenmesi gereken meselelerin biri – durum ekleri meselesini ele almış bulunuyoruz. Özellikle de Türkçenin iki ayrı gruplarının temsilcilerinden Kazak ve Türkiye Türkçesindeki durum eklerini artzamanlı ve eşzamanlı metodlarla mükayese edeceğiz. Teorik fikirlerimizi de tarihi ve modern edebiyatımızdan örneklerle ispatlamaya çalışacağız.

Bilindiği gibi, Günümüz Türkçesinin iki ana dalı Kazak ve Türkiye Türkçesi eklemeleri diller grubundandır. Eklemeli dillerin temel özelliği de o dildeki eklerin kelimenin kökünden sonra gelmesi, yani eklenmesidir.

Bugüne dek yapılan çalışmalara dayanırsak, Kazakça ve Türkiye Türkçesinin dilbilimsel yapısındaki benzerlikler ile farklılıkları söz konusu lehçelerdeki çekim eklerinin fonksiyonu ve kullanımı, kelimelere ekleniş sırası sayesinde belirlemek mümkündür. Bu durumda her iki lehçedeki durum eklerinin dilbilimsel özelliğini dil materyalleri temelinde belirlemenin önemi büyüktür.

Söz konusu bildiride Kazak ve Türkiye Türkçelerine ortak dilbilimsel tanımlarının biri – durum eklerini incelemeyi amaçlayarak, onların kelimeye ekleniş sırası, dilbilimsel manası ve fonksiyonu belirlemeye çalışacağız.

Kazak ve Türkiye Türkçesindeki durum ekleri bir-birine çok benziyor olsa da, aralarında farklılıklar da mevcuttur. Örneğin, Kazakçada durum ekleri yedi ise, Türkiye Türkçesinde altıdır. Buna rağmen her iki lehçede de durum eklerinin en önemli özelliği kelimeleri bir-birleriyle bağlamaktır.

İnceleme esnasında yürütülen tahliller sonucu durum eki kategorisinin hem Kazak, hem de Türkiye Türkçesine ortak dilbilimsel yapısı, onların kelimeye katacağı dilbilimsel manası artzamanlı ve eşzamanlı metod sayesinde incelenerek, sonuçlara varılmıştır.

Anahtar Kelimeler:

Kazak Türkçesi, Türkiye Türkçesi, Durum Ekleri, Dilbilim Kategorisi, Semantik Özellik, Ek.

Tarih/Yer:

14.11.2017.  (KAŞGARLI MAHMUT SALONU) . 14.15-14.30