TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Prof. Dr. Karjaubay Sartkoja

Gumilev Avrasya Milli Üniversitesi (Kazakistan)

Eski Türk Dolodoy anıtı (yeni okunuşu)

Dolodoy kitabesin ilk 1955 yılında Moğol arkeoloğu Ts.Dorjsüren keşfetmiştir. Kitabedeki yazıt eski Uygur (soğdu) alfabesiyle yazılmıştır. Aynı zamanda Eski Uygur alfabesiyle yazılan ilk tarihi belgedir. Anıtın tarihi M.S. 791-792 yıllara denk gelir.

Kitabeyi ilk olarak Rus bilim adamı A.M. Şerbak 1958,1961 yılları inceleyip iki kez okunuşun yayınlamıştır.

Yazar bu kitabe metnin 5-6 kez istinsah ederek metin incelemesin yapmıştır. Neticesinde ilk incelemesin yapan A.M. Şerbak’ın okunuşundan farklı sonuç ortaya çıkmıştır.

A.V. Şerbak kendisi bizzat metnin envanterini yapmadığı sebebinden (E. Vandutsii’in fotoğrafı üzerinden okumuştur) metin incelemesinde transkripsiyonun yanlış yaparak toplam 45 sözün 21 ‘in yanlış okuması ortaya çıkmıştır. Yazar oluştu yanlışlıkları düzelterek kendi okunuşun, metin incelemesin sunmuştur.

Eserin Önemliliği:

1.Metin Boğaz-tegin prensin faaliyetin, onun yönettiği şehrin başarıları ve zaferleri: 30 yaşında saray entrikası sonucunda öldürüldüğü;

2.Eski Türklerin savaş taktikleri;

3.Kağanat iktidarın baba yerinde olan üvey-babasın Baba-ögeye kaldırılması;

4.Boğaz-tegin’in Türgeş, Karluk ve Tabgaçların kurduğu koalisyona karşı yürüttüğü savaş olduğunu göstererek, o zamanları kağanlığın iç ve dış düşmanlarının faaliyetlerinden bilgiler sunmaktadır.

Baba-ögey dediği Ediz boyundan olan Kutluk kağandır. Onu Çin kaynaklarında ‘’Çuy-tsyun’’ olarak adamıştır. Manası: farklı soydan (kağan soyundan olmayan) olduğu anlam vermektedir. Metinde bu ismi ‘’Baba-ögey’’ olarak belirtmiştir. Ögey sözü – farklı soydan olduğunu yazar makalesinde tam açıklamasın yapmıştır.

Tarih/Yer:

13.11.2017.  (BİLGE KAĞAN SALONU) . 11.00-11.15