TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Ketevan Lortkipanidze, Nato Akhalaia

1. Ivane Javakhişvili Tiflis Devlet Üniversitesi, Beşeri Bilimler Fakültesi, Doğu Bilimler Enstitüsü, Türkoloji Bölümü Profesöru
2. Ivane Javakhişvili Tiflis Devlet Üniversitesi, Beşeri Bilimler Fakültesi,Kartvelian Bilimler Enstitüsü, Master.

Gürcü Öğrencilere Türkçe Fiil Çatısının Öğretimi İle İlgili Güçlükler.

Genellikle çatı fiilin esas sınıflandıran morfosözdizimsel kategorisidir. Bilindiği gibi fiil çatısı yüklemin özne ve nesne ile olan ilişkisidir. Çatıya göre çeşitli fiillerin şekillerinin morfolojik kalıpları, çekim tipleri ve sözdizimsel yapıları birbirlerinden farklıdır. Bu kategorinin ifade mekanizması da çeşitli dillerde aynı değildir.

Gürcü dilbilim geleneksel gramerinde fiil çatısının üç tipi saptılır: 1. Etken fiil 2. Edilgen fiil 3. Orta fiil (A.Shanidze). Her üç tipin onlara ait hususi morfolojik işaretleri var.

Çağdaş ünlü Türk bilginlerin gramerlerinde, Türk fiilinde esas olarak çatının dört türü bulunmaktadır: 1. Etken (Esas) fiil 2. Edilgen fiil 3. Dönüşlü fiil ve 4. İşteş fiil.

Geçen yüzyılın Rus gramerci, A.Kononova göre Türkçede beşinci çatı olarak ettirgen çatı da yer alır. Yukarıda bahsettiğimiz dört çatıdan sadece etken fiilin morfolojik işareti görülmemektedir.

Gürcücede ise uzmanların arasında etken fiillerin işaretleri hakkında çeşitli görüşleri vardir.

Bazı araştırmacılar etken çatısının işareti olarak ?- ( a-) ön ekini adlandırır. ? -?????? -inşa ediyor, ?-????????- güzelleştiriyor. Bazıları ise Etken çatının üretme aracı olarak sıfırlı alomorfu ayırır. Edilgen çatı Gürcücede Türkçe gibi işaretli olur. ???-?-??? inşa ed- il- ir, ??? -?- ??? yap –ıl- ır.

Türkçedeki dönüşlü çatının bazı örnekleri Gürcücede bulunan orta çatının örneklerine benzer. Bu durumu Türkçenin dönüşlü çatının öğretimi bir dereceye kadar kolaylaştırıyor. ????? - yıkanıyor, ??????? - süsleniyor.

İşteş çatıya gelince, Gürcücede Türkçeden farklı olarak bu çatı yok.

Türkçede ettirgen form etken çatıya girer,bu tür fiillerde işi özne bir başkasına yaptırır.Ayrıca geçişli bir fiilin tekrar geçişli hale gelmesini de yer alır. Gürcücede ise ettirgen form ön ve son eklerle üretilir ve benzer anlamlarla bağımsız kategori olarak kabul edilmektedir.

Yukarıda anlatılanlara dayanarak diyebiliriz ki öğretmenler Türkçeyi öğretim sürecisinde çatı kategorisine bağlı bazı güçlüklerle rastlarlar. Bundan dolayı Gürcü öğrenciler için biz hususi bir yöntem oluşturduk ve onun hakkında bildirimizde detaylı konuşacağız.

The Problems to Teaching the Categories of the Voice of Turkish Verb with Georgian Students

Abstract

The voice is the main classification morphosyntactic category of the verb, which expresses the relation between the subject and the object.The morphological models, the types of conjugation and syntactic constructions differ from each other according to voice. The mechanism of expressing the category of voice differ from each other in different languages.

In Georgian scientific traditional grammer three types of voice of verb are distinguished : 1.Active 2.Passive and 3.Medium (A. Shanidze), which are based on the morphological sign.

By Turkish researchers according to forms there are distinguished four types of voice in the modernTurkish language:1.Active (Main) 2. Passive 3.Reflexive and 4. Resiprocal. Out of them only the active (main) voice is not morphologically marked. All the rest of them have their own signs.

Russian scientist of last century A. Kononov includes the causative verbs to voice category.

There is a different opinion about the marking of the active ( main) voice among the Georgian Scientists.The passive voice both in Georgian and Turkish languages are grammatically marked. Turkish verbs of reflective voice correspond to some Georgian verbs of medium voice. The above mentioned circumstance makes easier the process of teaching in this field. Causative in Georgian language is qualified as an independent category of the verb. As for resiproc, it does not exist in it.

Causative verbs in Turkish language have two functions: 1. To turn intransitive verbs to transitive 2. To form inclusive contact from transitive verbs. Contact in Georgian is a separate category and it is expressed with prefix-suffixes.

All of the above mantioned circumctanses create serious difficulties in the Turkish voice teaching process among Georgian students. In relation to this problem ve have worked out a special teaching method about which we will speak in details in our scientific report.

Tarih/Yer:

15.11.2017.  (BAHTİYAR VAHABZADE SALONU) . 14.15-14.30