TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Yard.Doç.Dr. Kürşat EFE

Yeni Türk Dili Öğretim Üyesi - Amasya Üniversitesi

KAZAK VE KIRGIZ TÜRKÇELERİNİN İSİM VE FİİL ÇEKİMLERİ BAKIMINDAN KARŞILAŞTIRILMASI

Türk dili, dünyanın en eski, en köklü ve en geniş coğrafyada kullanılmış dillerindedir. Gerek tarihî/siyasî gerekse coğrafi sebeplerle Türk dili farklı kollara ayrılmıştır. Türk dili 13. yüzyıla kadar tek bir edebî/yazı dili ile varlığını sürdürmüştür. Orta Asya’da 13-15. yüzyıllar arasında Harezm-Kıpçak Türkçesinin yerini 15. yüzyıldan sonra Çağatay Türkçesi almıştır. 20. yüzyıldan sonra Başkurt, Tatar, Kazak, Kırgız, Karakalpak, Karaçay-Balkar, Nogay, Kumuk, Özbek ve Türkmen yazı dilleri ortaya çıkmıştır. Kazak Türkçesi, Türk lehçeleri içerisinde Kuzeybatı-Kıpçak grubunda yer alan bir Türk lehçesidir. Wilhelm Radloff tarafından, dört gruba ayrılan Kazak Türkçesi, Türk şivelerinin batı grubu içerisinde Kara-Kalpak ve Kara-Kırgız şiveleri ile birlikte Kırgız diyalektleri grubuna dâhil edilmiş ve Kazak-Kırgız olarak adlandırılmıştır. Afganistan, Rusya, Özbekistan, Moğolistan, Türkmenistan, Çin [Doğu Türkistan], Kırgızistan’da Kazakça konuşanların sayısı günümüzde yaklaşık olarak 10 milyon civarındadır. Kırgız Türkçesi de Kuzeybatı Türkçesi olarak adlandırılan Kıpçak yazı grubunda yer almaktadır. Yön olarak Kuzey grubunda olan Kırgız Türkçesi de 20. yüzyılın başlarında yazı dili hâline gelmiştir. Şive özelliklerine göre Kıpçak grubunda ve genellikle Aral- Hazar bölgesinde konuşulan Kırgız Türkçesinin en önemli özelliği, kuvvetli dudak çekimine bağlı (labial attraction) yuvarlaklaşmadır. Bu çalışmada Kazak ve Kırgız Türkçelerinin isim ve fiil çekimi bakımından karşılaştırmaları yapılmış, benzerlik ve farklılıklar ortaya konulmuştur. “Dilde, Fikirde, İşte Birlik” ilkesinden hareketle ortak dil bilgisi çalışmalarına katkı sunmayı amaçlayan bu çalışmanın kendinden önceki çalışmaların bir anlamda tamamlayıcısı ve bir sonraki çalışmaların da temeli olacağı düşüncesindeyiz.

Tarih/Yer:

14.11.2017.  (KAŞGARLI MAHMUT SALONU) . 12.00-12.15