TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Prof.Dr. Magripa YESKEYEVA

L.N. Gumilyov Avrasya Ulusal Üniversitesi
Astana/Kazakistan

TÜRK DİLLERİNDEKİ TERMONOLOJİK SİSTEMİ ORTAKLAŞTIRMA MESELESİ: LENGÜİSTİK TERİMLER

Güncelliğ?. ?ürk dilleri t?rihî gelişim sırasında sözvarlığını hem iç potansiyel, hem de diğer dillerle etkileşim esnasında zenginleştirmektedir. Bu süreç tabii olarak Türk dillerinin bütün düzeylerindeki mesafenin büyümesine neden oldu. ?ürk dünyasının kendi içinde etkileşimi ve manevi birliğinin söz konusu olduğu 21.yy’da akraba diller arasındaki mesafeyi daha da büyütmemek, tam tersine birbirine yaklaştırmak ortak gayelerimizdendir. Buna bağlı olarak Türk dillerinin terminolojik sistemini ortaklaştırmak işi Türk dilbilimindeki güncel konular arasında yerini almaktadır. ??rimler sistemini ortaklaştırmak lengüistik yasalara dayandığı için öncelikle lengüistik metadili ortaklaştırmak ihtiyacı hasıl olmaktadır. Bu da kendi bağlamında ele alınan konunun güncelliğini ortaya koymaktadır.

Amacı. Kıpçak lehçelerindeki lengüistik terimlerin yapısal ve leksik semantik özelliklerini karşılaştırmalı olarak incelemek; Kazak, Karakalpak, Başkort, Tatar, Kırgız dil bilimlerinin metadilindeki benzerlikler ve özellikleri belirlemek; lengüistik terimlerin gelişim yönünü bir yöne çevirmenin yollarını belirlemektir.

Türk halklarında t?rihî toplumsal ve kültürel etnik süreçlere göre oluşan dildışı etkenler ve dilin iç yasalarını etkileyen diliçi etkenlere bağlı olarak çeşitli dil durumları oluşmuştur. Bu yüzden Türk dillerinin yeni kavramı adlandırma sırasında yabancı unsurları kabul etme özellikleri birbiriyle her zaman örtüşmüyor. Bu durum Türk dillerindeki lengüistik terimlerin fonetik, morfolojik, leksik ve semantik özelliklerinde de görülmektedir. Mesela, Kazak dilinde ??? ????, ??? ????; Karakalpak dilinde ?????, ?????????; Başkort dilinde ????, ?????; Tatar dilinde ????, ??????; Kırgız dilinde ??? ?????, ??? ????. Farklı sistemdeki dillerden giren alıntı sözcükler kabul edilirken belirli yasa ve belirli koşulların bulunması, Türk dilleri iç yasalarının gözönünde bulundurulması, Türk dillerinin kendine has özelliklerinin korunması, Türklük doğasının bozulmaması ve Türk dilleri arasındaki mesafenin daha fazla büyümemesini etkileyecektir.

Sonuç. ?ürk dilleri arasındaki terimleri ortaklaştırmakla aynı köke sahip Türk halklarının birbiriyle iletişiminin tekrar canlanmasını sağlayacaktır. Ortak terminoloji bankasının oluşturmanın püf noktası olarak ortak temel sözvarlığı ve ortak yapım eklerinin potansiyelini kullanma ve terim alışverişi sürecine de eğilme işlemleri olarak görmek gerekir.

Anahtar Kelimeler:

Türk dilleri, leksikoloji, terminoloji, kök morfem, ek morfem, diliçi etken, dildışı etken.

Tarih/Yer:

15.11.2017.  (BAHTİYAR VAHABZADE SALONU) . 14.00-14.15