TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Doç. Dr. Maira Zholshayeva

Devlet Dilini Geliştirme Merkezi. Almatı/ Kazakistan

Türkoloji Alanındaki Hareketin Akış Karakteri Kategorisi Araştırmalarının Bugünü ve Geleceği

İlimde devamlı gelişme, yeni fikirlerin ortaya çıkması daimi olarak devam eder. Eski düşünceler ve kararlar tekrar ele alınarak yeniden gözden geçrilir, yenilikler eklenir, geliştirilir.Türkolojideki Hareketin Akış Karakteri Kategorisi ile ilgili araştırmaların önemini şu şekilde açıklayabiliriz:

1)Hareketin Akış Karakteri Kategorisi eylemin nasıl geçtiğin? bildirir. Türk dillerinde konuşmada en önemli şey eylemdir yani konuşmanın temelidir. Bu yüzden Hareketin Akış Karakteri Kategorisindeki semantik (eylemin nasıl gerçekleştiği) gramer açısından Türk dillerine nasıl yansımıştır sorusuna cevap ararız. Türkolojide Hareketin Akış Karakteri Kategorisi yapısal gramerde eylemin semantiğini, analitik türünü (asıl eylem+yardımcı eylem) araştırıken dikkate alınır.Ama bu yeterli değildir, çünkü burda araştırmanın “özneden anlama doğru” prensibi baskın olur ve ikinci önemli konu ortaya çıkar:

2)Çevre– insanın algılama ile tanımasını ve zihinde oluşması kategorisi olarak ele alınır. Algılama kategorisi tüm insanlara ortaktır. Ama onun dile yansıması her dilde farklı olarak meydana gelir. Bu durumda geniş olarak kullanılmakta olan eylemin nasıl geçtiğini gösteren kategoriyi «özneden (şahıstan) ® anlama doğru» yönünde araştırmayı yeterli bulmak doğru değildir. Çünkü insanın tanıdığı dünyanın Dile Yansıması tüm dil kurallarının toplamından oluştuğundan, onun leksikolojisiyle, kelime türetimiyle, grameriyle sıkı bağı olan semantik dairesini tek tek gramer le ölçmek imkansızdır. Burda üçüncü bir mesele karşımıza çıkar:

3)Genel dil kategorilerini araştırmak dünyanın dile yansımasını yapandilin derecesi elemntlerinin belli bir amacı gerçekleştirmek için anlam “yükünü” beraber taşıyarak, karşılıklı konuşma ve görüşme imkan ve kanunlarını derinlemesine incelemeye imkan tanıyor.

Sonuç olarak, gramer özelliklerini anlatırken onları kapalı daireler içinde değil başka dillerle de ilişkili olarak komple araştırmak gereklidir. Bu yüzden Hareketin Akış Karakteri Kategorisini fonksiyonel-semantik gelişme açısından türk dillerindeki araştırılmasını ele alarak, günümüz araştırılmasına ve gelecekte neler yapılabileceğine değinildi.

Anahtar Kelimeler:

dil, konuşma, yapısal gramer, fonksiyonel gramer, semantik kategori, fonksiyonel-semantik gelişme.

Tarih/Yer:

14.11.2017.  (ALİ ŞİR NEVAİ SALONU) . 15.00-15.15