TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Doç. Dr. Marija Dindic

Sırp Dili Enstitüsü
Sırp Bilimler ve Sanatlar Akademisi

Gecmişten Bugüne Türkçenin Sırpça Üzerine Sözcüksel Etkisi

Türkçe ile Sırpça tarih boyunca birbiriyle yoğun ilişkiler içerisinde olmuş iki dildir. Osmanlılar bu topraklara geldiklerinde kültür ve uygarlık geleneklerinin yanı sıra bunlarla ilgili yeni kavram ve sözcükleri de getirmişlerdir. Bu sözcükler zaman içerisinde de Sırp kültürüne ve diline damgalarını vurmuşlardır. Türkçe, Sırp dilini en çok sözlüksel anlamda etkilemiştir. Bu bildirimizde, Türkçenin Sırpça üzerine sözcüksel etkisinden söz edeceğiz.

Yapılan araştırmalara göre yabancı dillerde 10 binin üzerinde Türkçe sözcük olduğu, Türkçeden geçen en fazla sözcük varlığının Sırpçada bulunduğu belirlenmiştir. Çağdaş Sırp dilinde Türkçe alıntıların sayısı geçen yüzyılın ilk yarısında çıkan Şkaljiç’in sözlüğüne kaydedilen yaklaşık 9000 sözcükten daha azdır. En yeni araştırmaya göre günümüzde üç bin Türkçe alıntının bulunması, geçmişteki kültür temaslarının daha yoğun olduğunu gözler önüne sermektedir. Bu üç bin sözcüğün yaklaşık yarısı dilimizde aktif olarak kullanılıyor, bunlar Sırpçaya yerleşmiş ve tamamen kalmıştır. Onların birçoğu yabancılığını yitirmiş, genellikle Sırpçada eş anlamlı sözcüğü bulunmayan, Sırpça olarak hissedilen sözcüklerdir. Örneğin, bakar (bakır), boja (boya), cizma (çizme), dugme (düğme), inat (inat), jastuk (yastık), jorgan (yorgan), kaiš (kayış), kapija (kapı), kesten (kestane), krec (kireç), kutija (kutu), pamuk (pamuk), parce (parça), pekmez (pekmez), sarma (sarma), sat (saat), šecer (şeker), turpija (turpu), turšija (turşu) vs. Bu Türkçe sözcükler, gelişmiş çok anlamlılıkları ve türetim potansiyelleri dolayısıyla Sırpçanın sözlüksel dizgesinde önemli yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler:

Türkçe, Sırpça, dil ilişkileri, sözcüksel etkisi, alıntı

Tarih/Yer:

13.11.2017.  (AHMET BAYTURSUNOĞLU SALONU) . 14.00-14.15