TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Prof. Dr. Mustafa ARGUNŞAH

Erciyes Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi

KÜRESELLEŞME VE GAGAUZ TÜRKÇESİNİN GELECEĞİ

21. yüzyılda konuşur sayısı gittikçe azalan ve artık iletişim dili olarak kullanılmayan birçok dil ölü diller arasına katılacaktır. Bilinen bir gerçektir ki dünya tarihi ölü diller mezarlığıdır. Günümüzde neredeyse her ay bir dil ölmekte, o dille birlikte kültür de yok olmaktadır. Bu da dünyadaki kültürel çeşitliliğin gittikçe azaldığını, küreselleşmenin getirdiği dayatmalarla birlikte tek tip kültürün hâkim olduğu bir dünyaya doğru yol aldığımızı göstermektedir.

Bazı Avrupalı dilbilimciler Gagauz, Karayim, Kırım Tatarca, Şor, Teleüt ve Altay Türkçelerini yakın gelecekte yok olacak diller arasında saymaktadırlar. UNESCO'nun "Ölmek üzere olan Türk dilleri" listesinde ise 9 Türk lehçesi bulunmaktadır: Dolganca, Duhaca, Fuyü Kırgızcası, Karayca, Kereşence, Kırımçakça, Tofaca, Çulımca, İli Türkçesi. Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi ile Uluslararası Türk Akademisi tarafından bir proje olarak yürütülen ve 2016 yılında yayımlanan Tehlikedeki Türk Dilleri (Endangered Turkic Languages) adlı çalışmada da Gagauzca tehlikedeki Türk lehçeleri arasında gösterilmiştir.

Bir taraftan Sovyetler Birliği'nin dağılmasının üzerinden 26 yıl geçmiş olmasına rağmen Moldova'da Rusçanın hâkimiyetinin hâlâ sürmesi ve eğitimin Rusça yapılıyor olması, diğer taraftan küreselleşen dünya düzeninde İngilizcenin neredeyse tek iletişim dili olarak konuşur sayısı az olan Gagauz Türkçesini tehdit etmesi bu dilin geleceği ile ilgili endişeleri de artırmaktadır. Özellikle Gagauz Yeri'ndeki görüntü, küreselleşen dünya ile gençler arasında gerek iletişim imkânları gerekse okullaşma oranları açısından Rusçanın daha prestijli dil olduğunu ve Gagauzcanın gittikçe işlevselliğini yitirdiğini göstermektedir.

Bildirimizde, Moldova ve Ukrayna'da Gagauz Türkçesinin içerisinde bulunduğu olumluluk ve olumsuzluklar değerlendirilecek, bu lehçenin yaşatılması için yapılması gerekenler üzerinde durulacaktır.

Tarih/Yer:

14.11.2017.  (ALİ ŞİR NEVAİ SALONU) . 11.00-11.15