TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Aikhal GABYSHEV

Yakutistan Cumhurbaşkanının yeminli kişisi

GENEL TÜRKÇE İÇİNDE SAHA (YAKUT) TÜRKÇESİNİN GELECEĞİ

"Türk dilini seviniz, çünkü Türklerin en az geçmişleri kadar büyük geleceği olacaktır". Kaşgârlı Mahmud

Saha (Yakut) Türkçesi genel Türkçe içinde Çuvaşça ile birlikte en eski gramer özelliklerini yaşatan Türk lehçesidir. Saha Türkçesi, bünyesinde bulundurduğu Moğolca ve Tunguzca unsurlardan dolayı Türk dili ailesi içinde özel bir yer teşkil etmektedir. R. R. Arat, Yakut (Saha) Türkçesinin Türk dilinin Ana Türkçe döneminde Çuvaşça ile birlikte ayrıldığını kabul etmektedir T. Banguoğlu ise; Huncanın Batı Hun Lehçesinden bugünkü Çuvaşçanın, Kuzey Hun Lehçesinden, bugünkü Yakutçanın, Doğu Hun Lehçesinden de Türk ve Tatar dilleri topluluğunun çıktığını söyler. Bugün Yakutistanda runik harfli metinlerin bulunması da bunun delilidir.

Yakutistanda yaşayan Sakha Türklerin sayısı 550 bindir ve kendilerine Sakha demektedirler. 1905 Meşrutiyetinden sonra anadillerini muhafaza etmek için mücadele etmişler ve ana dillerine oldukça iyi sahip çıkmışlardır. Yakutistan Cumhuriyetinin Anayasasının 46. maddesine göre Yakutça ve Rusça ikisi de resmi dil olarak kabul edilmektedir. Bugün ülkede Yakutça 48 gazete çıkmakta, 2 televizyon kanalı ve 25 radyo kanalı çalışmaktadır. Ana okullarında ve eğitimin diğer kademelerinde Sakhaca üzerinden eğitim verilmektedir. Ama bu yeterli değildir. Bu tebliğde Sakhacanın Yakutistandaki durumu tartışılacak ve yapılması gerekli çalışmalar hakkında bilgi verilecektir.

Anahtar Kelimeler:

Sakha Türkleri, Sakhaca, Yakutça, ana dil, dil planlaması, Türk lehçeleri

Tarih/Yer:

13.11.2017.  (GASPIRALI İSMAİL SALONU). 16.15-16.30