TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Doç.Dr. Ainur MAYEMEROVA

Uluslararası Türk Akademisi
Astana/Kazakistan

LEHÇELER ARASI SİMÜLTANE TERCÜME SORUNLARI

Türk dili tarihî gelişimi esnasında hem coğrafik açıdan dağılmış, hem de dallanarak çeşitli kollara ayrılmıştır. Türk dilinin kolları 20. yüzyılın başlarında uygulanan dil politikaları sebebiyle de birbirinden iyice uzaklaştırılmaya çalışılmış ve şu anda birer yazı dilleri hâline getirilmiştir. Dile dışarıdan yapılan suni müdahale ortak köklere dayanan Türk lehçeleri arasındaki mesafenin açılmasına ve anlaşılabilirlik oranının düşmesine neden olmuştur. Söz konusu nedenlere bağlı olarak coğrafik açıdan da dağınık bulunan bazı Türk lehçeleri arasındaki iletişim şu anda ancak çeviri aracılığıyla mümkün olmaktadır.

Eski Sovyetler Birliği dahilinde bulunan Türk Cumhuriyetleri bağımsızlıklarını kazandıktan sonra Türkler arasındaki iletişim canlanmaya başlamış, hayatın her alanındaki etkileşim daha da güçlenmiştir. Bu dönemde özellikle lehçeler arası çeviri işi de önem kazanmaya başlamıştır. Çağdaş edebî ürünler çeviri yoluyla birbirine kazandırılmaya çalışılmış ve uzun süre durgunluk hâlini yaşayan manevi alış veriş olanakları da artmaya başlamıştır.

Şu anda birer yazı dili hâline gelen lehçelerin aynı dilin kolları olmaları bakımından lehçeler arası çevirinin kendine has birtakım özellikleri bulunmaktadır. Diller arası çeviri konusunun tanımı yapılırken genelde “diller ve kültürler arası bir bilgi aktarımı” şeklinde açıklama yapılır. Lehçeler arası çeviride ise “kültürler arası bir bilgi aktarımı” yaşanmamakta, daha çok eş değerliğin sağlanması önem kazanmaktadır.

Lehçeler arası çeviri konusu üzerinde son 20-30 yılda yapılan araştırma ve bilimsel çalışmalar sayısı artmıştır. Ancak bu konuda yapılan çalışmalar incelendiğinde daha çok yazılı çeviri işi üzerinde durulduğu ve yazılı çeviri sorunlarının tartışıldığı görülür. Lehçeler arası sözlü çevirinin, özellikle simültane çeviri konusunun ise henüz araştırılmadığı, prensip ve kuramının tartışılmadığı tespit edilmiştir.

Bildiride hızla değişen ve gelişen dünyamızda zaman kaybını aza indirmek ve aynı anda birkaç dile çeviri imkanını sağlayan simültane çeviri konusu, özellikle lehçeler arası simültane çevirinin bugünkü durumu ve sorunları tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler:

Türk lehçeleri, çeviri, sözlü çeviri, simültane çeviri.

Tarih/Yer:

14.11.2017.  (KAŞGARLI MAHMUT SALONU) . 11.30-11.45