TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Yrd. Doç. Dr. Oles Kulçınskıy

V. İ. Vernadskıy Tavriya Milli Üniversitesi (Ukrayna, Kıyiv)

Kayıp bir Dünya İfadesi: Türkçeden Ukraynacaya Geçmiş Kelimeler

XV-XVII yüzyıllar arasında Türk Dünyası, Kozak teşkilatının doğduğu eski Kıyiv Rus Devletinin sınır bölgelerine vazgeçilmez bir parçası halinde girmişti. XV yüzyıldan beri Türk kültürünün unsurları ancak Ukrayna askeri yaşamında değil halk kıyafetinde, gıdalarında, sıradan hayatında, adetlerinde, folklorunda ve sosyal yapısında ve iktisadında geniş ölçüde rastlanmaktadırlar. Bu tarihi elemanların ardından Türkçe kelimeler de hem Eski Ukraynacaya hem de Ukrayna halkının yaşamına, konuşmasına geniş bir ölçüde geçmişlerdi. XVII yüzyılda Ukrayna arazilerinde doğmuş olan Kozak Devletinin Osmanlıların ve Kırım Hanlığının himayesine girmesi ise Ukrayna Halkı ile Türk Dünyası arasındaki münasebetlerin daha eski zamanlarda gizlenen tarihi bir temele dayandıklarını ifade etmektedir. Asırlar boyunca Ukraynacada kullanılan Türk kelimeler bahsedilen tarihi temeli ortaya çıkartmaktadır.

Bununla birlikte eskiden beri Ukraynacada kullanılan Türkçe kelimelere ilişkin genel bir manzara henüz mevcut değildir. 2010 yılında Kıyiv’de yayınlanmış olan ‘Ukraynacada Türkçe Kökenli Kelimeler Sözlüğü’nün (A-K) harflerini içine alan ilk cildi (Hrıhoriy Halımonenko, Türkska leksıçna skıba ukrayinskogo slovnıka, C. I, Kıyiv 2010, 360 s.) gözümüzün önünde bu manzaranın, bilinmeyen ya da unutulmuş olan geniş bir dünyanın parçasını açıp Türkçenin Ukraynaca ile olan ilişkisini tamamıyla ışıklandırmak, yeniden tetkik etmek gerektiğini ikna etmektedir. Eski Ukrayna halkının günlük hayatında kullanılan Türkçe kökenli kelimelerin büyük bir kısmı, bugünlerde genellikle yazılı eserlere ait olmasına rağmen Türkçe kökenli yer ve insan adlarıyla, asker terimleriyle birlikte modern Ukraynaca üzerine de tesir etmeye devam etmektedir.

Anahtar Kelimeler:

Türkçe, Ukraynaca, Türk Dünyası, Kozak Devleti, Eski Ukraynaca, Eski Türkçe

Tarih/Yer:

14.11.2017.  (ALİ ŞİR NEVAİ SALONU) . 11.45-12.00