TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Orhan BALDANE

Araştırma Görevlisi, Gazi Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü, Ankara / TÜRKİYE

ÇALGIBİLİMDE ORTAK TERMİNOLOJİ: TÜRKİYE VE AZERBAYCAN’DAKİ TELLİ ÇALGI ADLARININ TERİMLEŞMESİNDE ÖNE ÇIKAN DİL YAPILARI VE FAKTÖRLER

Her bilimsel ve sanatsal alan kendine özgü terimlere sahiptir. Terimler, özellikle aynı alanın uzmanları arasında hızlı iletişim kurmayı sağlamaları dolayısıyla dillerin söz varlıkları içinde önemli bir yer tutar. Anlaşılır olmaları, karşıladıkları kavramı net ifade etmeleri ve mümkünse tek ve gerçek anlamlı olmaları, terimlerin sahip olması gereken özelliklerden bazılarıdır. Toplumların gelişmişlik düzeyleri de dillerinde yer alan terimlerin mahiyetleriyle doğrudan ilgilidir. Yaklaşık 300 milyon nüfusa sahip olan Türk Dünyasında daha hızlı iletişimin sağlanması ve Türk toplulukları arasındaki bilimsel faaliyetlerin anlaşılırlık düzeylerinin artması için her alanda aşamalı olarak ortak terminoloji kullanımına zemin hazırlanmalıdır.

Müzik alanın alt dallarından olan ve sahip olduğu söz varlığı dolayısıyla Türkoloji sahasıyla da doğal bir ilişkiye sahip olan çalgıbilim, müzik aletlerini her yönüyle inceleyen bir bilim dalıdır. Müzik, dünya üzerindeki diğer topluluklar gibi Türkler için de günlük hayatın vazgeçilmez parçalarındandır. Buna bağlı olarak müziğin ana unsuru olan müzik aletleri de bir o kadar önemlidir. Bu çalışmada Türkiye Türkçesi ve Azerbaycan Türkçesindeki telli çalgı adlarının terimleşmelerinde öne çıkan bazı ortak hususlar, dil yapıları ve faktörler olmak üzere iki alt başlıkta incelenecektir. Dil yapıları başlığı altında telli çalgı adları tek sözcüklük birimler ve tamlama yapısındaki birimler olmak üzere iki alt başlıkta ele alınacaktır. Her iki grup, kendi içinde farklı özelliklere göre tasnif edilecektir. Faktörler ise fizikî faktör, coğrafya, icra, üreten-çalan, inanç ve parça-bütün ilişkisi olarak altı alt başlıkta değerlendirilecektir. Böylece hem günümüzde kullanılmakta olan bazı alıntı terimlerin Türkçeleştirilmesi gerektiğinde hangi yolların kullanılabileceği ortaya konulacak, hem de müzik teknolojisinin gelişmesine bağlı olarak yeni terimler üretileceğinde başvurulabilecek örnek yapılar tespit edilmiş olacaktır. Bunun doğal sonucu olarak da Türkiye ve Azerbaycan’da yapılmış ve yapılacak olan çalışmalarda anlaşılırlık artacak ve bahsi geçen alanın uzmanları arasındaki bilimsel iletişim hızlanacaktır.

Anahtar Kelimeler:

terim, ortak terminoloji, telli çalgılar, Türkiye, Azerbaycan, çalgıbilim

Tarih/Yer:

15.11.2017.  (KAŞGARLI MAHMUT SALONU) . 15.15-15.30