TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Yrd. Doç Dr. Osman Coşkun

Marmara Üniversitesi

Uyarlama Bakımından Yunus'un Şiirlerinin Fransızca Çevirileri

Tatçıya (2012:89) göre Yunus Emre yaşadığı çağda halkın kullandığı Türkçe ile eserlerini meydana getirmiştir. Yunus’un arı dili günümüzde kullanılan Türkçe yapı ve ifadelerden farklılık göstermektedir. Bu farklılıklar şekilde açıklanabilir: “Yunus'un Türkçesi kendisinden sonraki yüzyıllarda yetişen entelektüellerin Türkçesine göre çok arı duru bir Türkçe olmakla birlikte, yaklaşık yedi yüz yıl öncesinin dilinin bugünkünden oldukça farklı olması da doğaldır. Sesler, ekler, kelimeler, hatta sözdizimi bile değişmiştir. Yunus'un Türkçesi bugün açıklanmaya, sözlüklere bakılmaya ihtiyaç duyulan bir Türkçedir.” (www.yee.org.tr). Görülüyor ki onun dilini anlamak için çeşitli kaynaklardan yararlanmamız gerekir. Yunus’un şiirlerinin etkisi artık yaşadığı coğrafyayı aşmış, dünyanın çeşitli yerlerinde şiirlerinin çevirilerine rastlanır hale gelmiştir. Zira büyük ozan ve şairlerin yapıtları, hem kendi hem de diğer milletler tarafından anlaşılmaya, yorumlamaya ve anlatılmaya çalışılmıştır. Bu amaçla şiir çevirileri çeviribilimin her zaman ilgi odağı olagelmiştir. Çeviribilim, kendi gelişim sürecinde bu eserleri çeşitli yöntemlerle kaynak dilden erek dile aktararak kültürler arası bir köprü oluşturmuştur. Kaynaklarda incelediğimiz şiirlerin erek dile aktarılmasında uyarlama (adaptasyon) sıklıkla kullanılmıştır. George L. Bastin’e göre uyarlama; çeviri yoluyla kesintiye uğrayan bir ifadenin duygu, [düşünce, olay, olgu, …] iletişim dengesini yeniden yapılandırmaya yönelik anlatım süreci olarak tanımlamaktadır(Aktaran: Malingret: 2001:791). Sertkaya(2014) daha yerel bir tanımla uyarlamayı “Bir şairin bir lehçede söylediği bir şiiri, başka bir şairin başka bir lehçede söylemesidir.” diye tanımlayarak “Ahmed Yesevi'nin bir gazeline Yunus Emre'nin, Nesimi’nin bir gazeline Şeyhi'nin” uyarlamalarını örnek olarak sunmuştur. Biraz sonra daha farklı bir tanımla “Esasında adaptasyon bir çeşit ilham ve örnek almadır.” diyerek Şeyh Galib’in bir mısraı ile düşüncesini savunmuştur:

‘Esrarını Mesneviden aldım

Çaldımsa da mîrî malı çaldım.’

Bu ifadeyle Şeyh Galib’in uyarlamayı "çalma" olarak nitelendirdiğini belirtmiştir. Uyarlama özellikle masal, dini ilimler, şiirler, bilim kurgu konuları ile ilgili aktarımlar ve mecazi ifadelerin yoğun olarak kullanıldığı alanların kültürel aktarımında sıklıkla başvurulan bir yöntemdir.

Bu çalışmada kültürel öğelerin aktarılmasında sıklıkla başvurulan uyarlamaların Yunus’un dilinin farklı kültürlere aktarılması çeviribilim çerçevesinde değerlendirilecek ve kaynak dilde verilmek istenen düşüncenin erek dilde karşılanabilirliğine ilişkin çıkarımlar yapılacaktır. Bu amaçla Yves Régnier’in Yunus’un şiirlerinden Fransızcaya yaptığı uyarlamalar ve diğer uyarlamaları da içeren karşılaştırmalı bir çalışma yapılacaktır.

Kaynakça:

-Malingret, L. (2001) Les enjeux de l'adaptation en traduction, Real, E., Jiménez, D., Pujante, D. y Cortijo, A. (eds.), Écrire, traduire et représenter la fête, Universitat de València, p. 791-798

-Réginer, Y. (1949). Poèmes de Yunus Emré. GLM, Paris

-Sertkaya, O. F. (2014). Tevârüd mü? Adaptasyon mu? Nazîre mi? Yoksa İntihâl Yani" Sirkat-i Şiir" mi? İlmî Araştırmalar: Dil, Edebiyat, Tarih İncelemeleri, (7), 191-199.

-Tatçı, M. (2012). Yunus Emre Dîvân –Seçmeler-, Diyanet İşleri Başkanlığı, Ankara.

-http://www.yee.org.tr/turkiye/tr/yunus-emre/yunus-emrenin-dili-6

Tarih/Yer:

14.11.2017.  (GASPIRALI İSMAİL SALONU) . 11.45-12.00