TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Prof. Dr. Osman Karatay

Ege Üniversitesi

TÜRKÇE VE MACARCA: KARDEŞLİK Mİ, ARKADAŞLIK MI?

Destanlar ve eski tarihler hariç tutulursa, Türkçe ile Macarcanın birbiriyle alakalı iki dil olduğunun farkına daha 18. yy’da varılmış, 19. yy’da ise bu alakayı izah eden köken sözlükleri ortaya çıkmaya başlamıştır. Ancak 19. yy Avrupa’sında özellikle ihtilâllerin ardından siyasetin yoğun şekilde müdahil olmasıyla safi bilimsel yaklaşımlar sekteye uğramıştır. Macaristan’ın bağımlı olduğu Habsburg İmparatorluğunun yöneticileri bu romantik milliyetçilik çağında hem kendi devletlerini ayakta tutmak, hem de o zamanlar kaydadeğer bir uluslararası güç olan Türkiye’nin bu vesileyle yeni bir etki alanı kazanmasını engellemek için, o güne kadar Ural-Altay ailesi adı altında birlikte incelenen dilleri sırf coğrafi bir ölçütle ikiye ayırmışlar ve Macarcayı Ural, Türkçeyi ise Altay ailesine dâhil etmişlerdir. Bunların ayrı aileler olduğunun ifadesi, Macarca ile Türkçedeki benzerlik ve ortaklıkların akrabalık değil, komşuluk ilişkileri ile husule geldiği anlamına gelecektir. Dolayısıyla, modern çağdaki ilişki incelemeleri de hep bu açıdan yapılmış ama olması gereken yaklaşım peşin hükümlerle göz ardı edilmiştir. Olağan incelemede söz varlığı ile yapısal ve biçimsel karşılaştırmalar yapılır ve ona göre hüküm verilir. Bu bildiride tüm dünyadaki dil kıyaslarında yapılan ama Türkçe ile Macarca incelemesinde ihmal edilen bu işlem hacmin elverdiği bir ayrıntı ile yapılacak ve ilişkinin tabiatını tespit niyetli bir sonuç önerilecektir.

Anahtar Kelimeler:

Türkçe, Macarca, dil aileleri, dil kıyasları, Ural dilleri, Fin-Ugor dilleri, Altay dilleri.

Tarih/Yer:

13.11.2017.  (KAŞGARLI MAHMUT SALONU) . 13.45-14.00