TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Rıdvan ÖZTÜRK

Yard. Doç. Dr., Necmettin Erbakan Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi ABD

AFGANİSTAN TÜRKLERİ İÇİN ALİ ŞİR NEVAYİ’NİN ÖNEMİ

On sekizinci yüzyılın ikinci yarısından itibaren Afganistan olarak adlandırılmaya başlanan bölge, kadimi Türk yurtlarından birisini oluşturmaktadır. Ülkenin özellikle Bend-i Türkistan dağlarının kuzeyindeki şehirlerinde hatırı sayılır bir Türk nüfusu bulunmaktadır. Bundan dolayı bölge, “Güney Türkistan”, “Afgan Türkistanı” diye de adlandırılmıştır. Güney Türkistan’da Türk hâkimiyetinin en zirvede olduğu dönemlerden birisi olan Timurlular döneminde, Türki (Çağatay) edebiyatının da zirve şahsiyetlerini görmekteyiz. Sekkakî, Haydar Harezmî, Atayî, Mukimî, Yakınî, Emirî ve Gedayî gibi birçok şairden sonra Ali Şir Nevayi bir daha inmemecesine bu zirvedeki yerini alır. 1747 yılından sonra hâkimiyetin başka etnik unsurların eline geçmesi ve bu unsurların baskıcı ve yok sayıcı kültür politikaları bölgede Türk dilinin ve edebiyatının ve hata Türk kimlik algısının zayıflamasına yer yer de silikleşmesine yol açmıştır. Yaklaşık iki yüzyıl süren bu politikalara karşı bölgede direnme gücü olarak öne çıkarılan şahsiyetlerin başında ise Ali Şir Nevayi gelmiştir. Doğumunun 575. yılında Afganistan Devlet Sarayında düzenlenen törende Devlet Başkanı Eşref Gani’nin Ali Şir Nevayi adına “üstün devlet madalyası” tasarlanacağı ifadesi üzerine, Afganistan Türklerinin lideri Abdürreşid Dostum’un şu cümleleri Nevayi’ye duyulan sevgiyi ve yüklenen anlamı göstermektedir: "Bugün bizim için tarihi ve unutulmayacak bir gün. Eğer Devlet Başkanı Gani, bize bakanlıklar, üstün mevkiler ve milyonlarca dolar verseydi, yine de Nevayi'nin adına yapılacak madalya kadar sevinemeyecektik, bu bizim için çok şey ifade ediyor"

Biz bu çalışmamızda, daha çok günümüz Afganistan şairlerinden hareketle Nevayi’nin Afganistan Türkleri için ne anlam ifade ettiğini belirlemek istiyoruz.

Tarih/Yer:

15.11.2017.  (ALİ ŞİR NEVAİ SALONU) . 14.45-15.00