TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Prof.dr.Sayalı Sadıgova

Azerbaycan Cumhuriyeti başbakanlığı
yanında Terminoloji Komisyonunun başkan yardımcısı

ORTAK TÜRK DİLİ VE ORTAK TERMİNOLOJİ SORUNU

Ortak türk dili denildiğinde türk halkları arasında ortak iletişim aracı olarak işlenebilir dil öngörülüyor. Bu sürecin hayata geçirilmesi için türk dillerinde ortak alfabenin ve ortak terminolojinin oluşturulması gerekliliği ortaya çıkıyor. Bu nedenle de bilim ve tekniğin farklı alanlarında yeni kavramların ifadesi için yeni terimlerin oluşturulmasında öncelikle ulusal dilin kelime hazinesini araştırmak, dilin kendi olanaklarını verimli kullanmak zorunludur. Türk dillerinde ortak terimlerin oluşması için genel olarak şu ana prensipler kabul görülmelidir: ilk başta her bir Türk dilinin kendi hazinesindeki kelimelerden yola çıkılarak terimleşme süreci gerçekleştirilmeli. Bu mümkün olmadığında ilk baş vurulacak kaynak diğer türk dilleri olmalıdır. Bu aslında bir nevi ortak terminoloji için atılan ilk adımlardır. Yabancı dillere müracaat yalnız zorunlu olduğu halde, gerçekleşmelidir.

Demek ki, ortak terminolojinin oluşması için öncelikle terim yaratıcılığında ortak kaynaklar belirlenmelidir. Bu kaynaklarda dillerin iç imkanları sayesinde oluşan terimler, alınmalar ve onun önemli bölümünü oluşturan beynelmilel terimler esas alınmalıdır. Böyle alınmalar ise dillerin fonetik sistemine ve gramer yapısına uyarlanmalıdır. Görüldüğü gibi türk dillerinde ortak terimlerin varoluş ilkeleri belirlerken iki kaynak esas alınmalıdır:

1. Türkdilli kelime hazinesi

2. beynelmilel terim hazinesi

Türk kökenli terimler oluşturmak için öncelikle türk dillerinde karşılıklı terminoloji sözlükler düzenlenmelidir. Bugün bu konu türk dillerinde en önemli konulardan biridir. Bunun için belirli bilim merkezlerin de çeşitli alanlarda tüm türk dillerinde kullanılan terimler kayıt altına alınmalı ve onların ortak yazım ilkeleri belirlenmelidir. Bununla birlikte alan terimleri sözlüğü oluştururken hangi dillerin esas kabul edilmesi sorunu da çözülmeli. Halihazırda belli alanlarda Azerbaycan, Türk, Kazak, Kırgız, Özbek, Gagavuz ve Türkmen dillerinde dört ve beş dilli sözlükler düzenlenmelidir. Bunlar ortak altyapının oluşması için zemin oluşturuyor.

Anahtar Kelimeler:

ortak terminoloji, sözlük, kelime hazinesi, terim, beynelmilel terim hazinesi

Tarih/Yer:

15.11.2017.  (ALİ ŞİR NEVAİ SALONU) . 09.00-09.15