TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Yrd. Doç. Dr. Soner SAĞLAM

Pamukkale Üni. Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü

Türk Dünyası Yazar ve Eser Adlarının Yazımı Üzerine Bir Değerlendirme

Lehçeler arası aktarma, Türk dünyası kültür birliği için büyük önem arz eden bir alandır. Ancak aktarma esnasında yapılan hatalar, maalesef bu birliğe gölge düşürmektedir. Bu hatalardan biri de “Türk Dünyası Yazar ve Eser Adlarının Yazımı”nda ortaya çıkmaktadır. 1991 yılında SSCB’nin dağılması ve bağımsız Türk Cumhuriyetleri’nin kurulması ile Türkiye ve Türkiye dışındaki Türkler arasında dil, kültür, edebiyat, eğitim vb. alanlarında giderek artan bir ilişki söz konusudur. Türk dünyası edebiyatının birbirinden kıymetli şair ve yazarları üzerinde Türkiye’de pek çok çalışma yapılmaktadır. Ancak burada imla konusunda bir problem söz konusudur. Bunu birkaç örnek ile gösterebiliriz:

“ Bu sayımızda Kazak edebiyatının kurucularından sayılan ve Abay’dan sonra en büyük millî şairleri olan Mağcan Cumabayulı’na büyük yer ayırdık.” (Kardeş Kalemler, 2007)

“25 Haziran 1893’te Kuzey Kazakistan’ın Bulaev kasabasında dünyaya gelen

Mağjan Jumabayev’in yetişmesinde …” (Kardeş Kalemler, 2007)

“Mirjakıp Duvlatulı: Hayatı ve Eserleri “ (Modern Türklük Araştırmaları, 2008, S.4)

“Mircakıp Duvlatov, 1885’te Torgay vilayetine bağlı Cangeldin kasabasında doğdu.”

“Meşhur Türkmen Şair Devlet Mehmet Azâdî’nin oğlu olan Mahtumkulu’nun doğumu ve vefatı konusunda kesin rakamlar verilmemektedir…

(Turkish Studies, Volume 8/9 Summer 2013)

“Mahtumkulu'nun doğunun nefis şiirlerinin parlak yıldızı olmasında ve yetişmesinde âlim ve şair babası Dövletmemmet Azâdî'nin hizmeti büyüktür…

(Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi, Cilt 10)

“Mahtumkulu’nun Edebî Şahsiyetinin Oluşumunda Babası Dövletmemmet Azadı’nın Etkisi. (Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi Sayı: 3/2 2014 s. 128-153)

Yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi Türk dünyası edebiyatının farklı sahalarına ait şair ve yazarların isimlerinin yazımında bir problem söz konusudur. Yayın ortamında imla birliğini sağlamak elbette TDK’nin belirlediği imla kurallarının esas alınması ile mümkündür. Fakat TDK, bu hususta yeterli ve açık bir kural koymamıştır. TDK Yazım Kuralları içerisinde “Yabancı Özel Adların Yazılışı” ile ilgili bir bölüm bulunmaktadır. Burada “Türk Devletleri ve Topluluklarındaki Özel Adlar” başlıklı bölümde: “ Türk devletleri ve topluluklarındaki kişi ve yer adları Türkçede yerleşmiş biçimlerine göre yazılır: Azerbaycan, Özbekistan; Taşkent, Semerkant, Bakü, Bişkek; Abdullah Tukay, Abdürrauf Fıtrat, Bahtiyar Vahapzade, Baykonur, Cafer Cebbarlı, Cemal Kemal, Cengiz Aytmatov, İslam Kerimov, Muhtar Avazov, Osman Nasır vb.”

TDK’nin bu açıklaması yetersizdir ve günümüzün ihtiyaçlarını karşılamamaktadır. Bildiride söz konusu problem örnekler üzerinden gösterilecek ve bu konuda çözüm önerileri ortaya konulacaktır.

Tarih/Yer:

13.11.2017.  (AHMET BAYTURSUNOĞLU SALONU) . 16.30-16.45