TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Doç.Dr.Tudora ARNAUT

Kiev Milli Taras Şevçenko Üniversitesi
Türkoloji Bölümü Öğ.Üyesi
Kiev-Ukrayna

POLİETNİK KÜLTÜRLERİN ARASINDA UKRAYNA GAGAUZLARI’NDA DİL VE KİMLİKLERİNİN KORUNMASI

Gagauzlar, başta Uzlar olmak üzere Peçenek, Kuman gibi Türk gruplarının etkili olduğu bir Türk topluluğudur1. Türk kavim adlarına göre Oğuz boyu içinde yer alan ve bugün başta Moldova, Ukrayna, Bulgaristan, Yunanistan gibi ülkelerde olmak üzere Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan, Rusya, Türkiye, Romanya, Brezilya, ABD, Avrapa Birliği ülkelerinde yaşayan çok sayıda Gagauz vardır. Dünya genelinde toplam nüfuslarının 250 bin-300 arasında olduğu düşünülmektedir. Sovyetlerin dağılmasıyla birlikte Moldova (21 Ağustos 1991) ve Ukrayna (24 Ağustos 1991) bağımsızlıklarını ilan ettiler. Böylelikle Besarabya siyasi anlamda iki parçalı bir hale geldi. Serbest sınır geçişleri sona ermiş oldu. Daha sonra Moldova Meclisi, Moldova anayasasına eklenen 113. Maddeyle, 23 Aralık 1994 tarihinde "Gagauz Yeri Özerk Cumhuriyeti" tanır.

Ukrayna Gagauzların durumu farklıdır. Ukrayna Gagauzlarının önemli bir kısmı, tarihi Besarabya bölgesinin devamı niteliğinde olan ve günümüzde Ukrayna devlet sınırları içinde bulunan Odesa ilinde yaşamaktadırlar.

Resmi rakamlara göre 134 millet ve azınlıktan oluşan Ukrayna devletinde Gagauzları arasında dilin yaşatılması ve ayakta kalması yıl yıldan daha da zorlaşmaktadır. Dikkat çekilecek bir husus o dur ki, 10 yıl öncesine dek Gagauzlar’ın toplu olarak yaşamış oldukları köylerde en fazla kullanılan dil Gagauz Türkçesi olmuştur. Hatta bir kimsenin, köylüler arasında yabancı dil ile konuşması alaylı bir şekilde yadırganmıştır. Fakat son yıllar Gagauz Türkçesi’nin halkın arasında daha az konuşulması, kültürün ayakta kalması için yapılan çalışmaların yetersizliği, devletin yeterince bu konuda stratejik bir yöntem seçmemesi dille birlikte halkın da yok olmasına yol açmaktadır.

Bu ve bu diğer önemli konular bildrimizde geniş ve yapıcı çözümler ortaya koyrak yer alacaktır.

1 Gagauzların, Yunan ve Bulgar olduğu ile ilgili görüşler bulunsa da tarihi, etnografik ve dilimsel veriler Gagauzların Türk gruplarından biri olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Ayrıntılı bilgi için bk (Harun Güngör, Mustafa Argunşah, Gagauz Türkleri (Tarih, Dil, Folklor ve Halk Edebiyatı), Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara).

Anahtar Kelimeler:

Ukrayna Gagauzları, dil , milli kültür, polietnik kültür, milli

Tarih/Yer:

14.11.2017.  (ALİ ŞİR NEVAİ SALONU) . 11.30-11.45