TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Tuğba POÇAN

Okutman Dr., Başkent Üniversitesi, Dil Araştırma ve Uygulama Merkezi

TÜRK SOYLU HALKLARA TÜRKİYE TÜRKÇESİ ÖĞRETİMİNDE ORTAK SÖZ VARLIĞININ VE GRAMER YAPILARININ ÖNEMİ

Yabancılara Türkçe öğretimi Kaşgarlı Mahmut’un Araplara Türkçe öğretmek amacıyla yazmış olduğu Divan-ı Lügati’t-Türk adlı eseriyle başlamıştır. Bunun yanı sıra eser aynı zamanda Türk soylu halklar için de bazı bilgiler barındırmaktadır. Kaşgarlı eserinde bir sözcüğü Oğuzların nasıl söylediğinden Kıpçakların nasıl telaffuz ettiğine değinirken aslında Türk soylu halklara da birbirlerini anlama noktasına ışık tutmuş ve ilk lehçebilimci unvanını da almıştır. Bu açıdan Türk dilli halklara Türkçe öğretimi konusunda ilk adımı atan kişinin Kaşgarlı Mahmut olduğunu söyleyebiliriz.

Daha çok yabancılara Türkçe öğretimi ana başlığı adı altında değerlendirilen Türk soylu halklara Türkçe öğretimi konusunda çalışmalar gün geçtikçe artmaktadır. Bu çalışmalar noktasında önemli hususlardan bir tanesi de lehçeler arasındaki ortaklıklardır. Türk soylulara Türkçe öğretiminde vurgulanması gereken en önemli ortaklık ise, söz varlığıdır. Yabancı bir dil öğrenirken de en basit şekilde akılda kalan unsurlar benzer, çağrışımsal ya da dil ilişkileri sonucu oluşmuş ortak söz varlıklarıdır. Konu bu açıdan değerlendirildiğinde sözcüklerde, Türkiye Türkçesinin pek çok Türk lehçesiyle bazı ses değişikliklerine uğrasa da büyük oranda birliktelikleri söz konusudur.

Türk soylu halkların dilleri incelendiğinde kelimelerin çoğunun ortak olduğu görülür. Türk halkları arasındaki ortak iletişim dili bu ortak söz varlığına dayalı olarak kurulacaktır. Kelimelerin lehçelerde ses değişiklikleriyle kullanılması anlamın kavranmasını engel olmayacaktır. Kelimelerde ne kadar büyük ses değişikliği olursa olsun  hece sayısındaki eşitlik, vurgu ve kelimenin tınısı anlamı çıkarmayı engellememektedir. Kelimelerin söz dizimi içerisinde yeri de metin bağlamından anlamın çıkarılmasını daha da kolaylaştıracaktır.(Akalın,2007)

Aynı şekilde gramer yapıları, gramer kalıpları da son derece önemlidir. Bu açıdan bakıldığında aynı kökten doğmuş ve farklı kollara ayrılmış Türk dillerinin öğretiminde ortaklıkların esas alınması fayda sağlayacaktır.

Bu çalışmada Türk soylulara Türkiye Türkçesi öğretiminde ortak söz varlığı ve kısmen de olsa gramer kalıpları konusu ele alınacaktır. Çalışmamızın Türk soylu halkların birbirleriyle daha rahat daha etkin bir iletişim kurması, her açıdan birlikteliklerinin sağlanabilmesi ve sürdürülmesi adına ortak bir iletişim için nelerin yapılabileceği öngörülmeye çalışılacaktır. Çalışmamızın bu açıdan alana katkı sağlaması planlanmaktadır.

Tarih/Yer:

15.11.2017.  (GASPIRALI İSMAİL SALONU) . 14.45-15.00