TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Prof.dr. Vagıf Sultanlı

Bakü Devler Ünıversıtesı

İSMAYİL GASPIRALI VE ORTAK TÜRK DİLİ PROBLEMİ

Türk kültürünün yetirdiği büyük şahsiyetlerden biri olan İsmayilBey Gaspiralı’nın bütün şuurlu ömrü Rusya esaretinde yaşayan Türk-Müslüman halklarının maariflenmesi, gelişmesi, milli ve dini hukuklarının k?runmasıuğrunda mücadelede geçmiştir. Buna göre de bütün dünya Türkleri bu büyük şahsiyeti kendilerine manevi baba bilmektedir.

İsmayil Gaspıralı "Avrupa medeniyetine bir nezeri - muvazene", "Gün d?ğdu", "Rusya Müslümanlığı", "Tunkuc", "Şafak ve letaif", "Ay, yıldız ve Güneş" ve diğer eserlerinde devamlı olarak ortak Türkçe meselesini farklı müstevide dikkat merkezine çekmiştir. Onun eserleri Türk dilinin Krom dialektinde kaleme alınsa da, yazar ortak Türkçenin temellerine dayanmıştır.

İsmayil bey 1883 yılında "Tercüman" adli gazetenin neşrine başlamıştır. Batı kültürünün Rusya’da yaşayan Müslümanlar arasında yayılması işinde bu gazetenin müstesna hizmetleri olmuştur. Arap alfabesi ile neşr edilmesi gazetenin Türk-Tatar kavimleri arasında geniş yayılmasına ve anlaşılmasına şerait yaratırdı. Arap alfabesinde saitherfleri yazılmadığı için her bir Türk halkı gazeteni kendi lehçesine uygun şekilde ?kuyordu.

"Tercüman" Kazan, Kafkaz, Türkistan ve Sibirya Türkleri arasında yayılır, ?nların gaye ve düşüncelerine tercüman ?luyordu.

Türk dünyasında cereyan eden hadiseleri dikkatle izleyen edib "Tercüman"ın sahifelerinde mütemadi ?larak bu barede malumatlar derc etmiştir. XIX yüzyılın s?nlarıXX yuzılın başlarında Rusya içerisindeki Türk halklarının milli matbuatı ?lmadığı için matbuat b?şluğunu "Tercüman" gazetesi d?ldurmuştur.

İsmayil Bey, Dogu şiirinde fars dili enenelerietrafindaf?rmalaşmışmifi dağıttığı, Türk dilini edebi mektep seviyesine kaldırdığıiçin tekdir edir, ?nuTürk şiirinin tacı gibi değerlendirirdi.

Tarih/Yer:

15.11.2017.  (ALİ ŞİR NEVAİ SALONU) . 11.00-11.15