TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Zeynep GENÇER[*]

Okt. Dr., Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Fakültesi-Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü

KAZAK TÜRKÇESİ ve JAPONCADA -p al- / -te morau ART FİİLLERİNİN KONUŞUCU ODAKLI YARAR BİLDİRME İŞLEVİ ÜZERİNE

Bağımsız leksemlerin, zaman içinde bağımlı morfemler haline gelmesi olarak adlandırılan gramerleşme, özellikle birleşik fiiller söz konusu olduğunda Türk dillerinde yaygın görülen bir durumdur. Fiil+fiil yapılı birleşiklerde art fiil (yardımcı fiil, tasvir fiili, ikinci fiil vs.), çoğunlukla bir söz dizimi sırasına uymak zorunda kalır ve gerçek anlamını kimi zaman tamamıyla, kimi zaman da kısmen yitirerek gramerleşme sürecine girer. Türkiye Türkçesinde örneğine rastlanmayan –p al yapısındaki birleşik fiilin, Kazak Türkçesi, Kırgız Türkçesi ve Altay Türkçesi gibi lehçelerde karşımıza çıkması, bunların Japonca ile benzer yapı ve işlevde kullanılışı bizi Altay tipi dillerde al- art fiilini araştırmaya yönlendirmiştir. Bu çalışmada, Kazak Türkçesinde -p zarf fiil eki ile ana fiile bağlanan al- art fiili (fiil+p+al) ile Japoncada ana fiile te eki ile bağlanan ve sözlük anlamı almak olan morau art fiilinin (fiil+te+morau) yapı ve işlev bakımından karşılaştırılması, benzer yönleriyle farklı yönlerinin ortaya konması amaçlanmaktadır. Çalışma nitel bir araştırma olup, veriler metin tarama tekniği ile toplanmıştır. Modern Japonca dönem örnekleri için Virjinya Üniversitesi “Japanese Text Initiative” derlemi, Kazak Türkçesi örnekleri için Çağdaş Türk Lehçeleri gramer kitapları ve bu kitaplarda yer alan metinler kullanılmıştır. Elde edilen cümleler dilbilimsel yöntemler aracılığıyla incelenerek karşılaştırılmış ve buna göre söz konusu art fiilin her iki dilde de;

a) konuşucu odaklı yarar bildirme işlevi olduğu,

b) gramerleşme seviyesinin ikinci basamakta kaldığı,

c) –p/i ber / te ageru (vermek) yapılarıyla karşıtlık ilişkisi içinde olduğu,

d) Japoncada Kazak Türkçesinde olduğu gibi yeterlik işlevinin olmadığı, tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler:

art fiil, lütuf-şükran ifadeleri, yarar kılınışı, gramerleşme

Tarih/Yer:

13.11.2017.  (AHMET BAYTURSUNOĞLU SALONU) . 16.45-17.00