TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Zhuldyz Zanadil

Xin jiang University, China

Kazak kültüründe terme / Terme in Kazakh culture

Kazak kültüründe terme

Terme - Kazak Türk'lerinde sözlü edebiyatındaki akıl, nasihat edilen yöntem türüdür. Terme - Kazak sözlü edebiyatında dombıra eşliğinde söylenecek bir nazım türü. Tam olarak, terbiyelik kuvveti güçlü, paklık ve içtenliğin sembolü. Terme’de geçmiş ve geleceği, iyi ve kötüyü, akıllı ve cahili, insanlık ve zalimliği, zenginlik ve fakirliği karşılaştırmalı şiirleştirir.

Terme genel olarak söylenir. Her insan terme'yi dinlediğinde kendi yanlışlıklarını ve nezaketsizliğini hissetmeye başlar, sonra derin düşüncelere dalıp, yanlışlıkların 

düzeltmeye çalışır.

Terme hakıda Sağatbek Medeubekulunun "Akıl, Nakıl, Ösiyet" adlı değerli çalışmasında böyle demiştir. Terme halk şuurlarının, insan iç dünyasının akıl feraseti ve manevi dünyasının şiir bilgisi. Terme’de bir insandan başlayıp bütün bir halkın sosyo kültürel yaşamın, devir ve zaman'ın geçmişi ve geleceği, tarihsel - sosyal durumuna felsefi düşünceleri, insanlar arasındaki ahlaki irtibat kuralları, yaşam şekilleri, insan ve toplum, insan ve çevre ilişkilerindeki tarihi kavrama sonuçları seçilince öğüt, terbiye olarak söylenir.

Çin'deki Kazak Türkleri arasında terme'yin sahnelenmesin ve termeciler 90 lı yıllarda yayıldı, ayrıca "Aşık atışmasının (akındar aytısı) gelişmesiyle bağlı. Her yerdeki aşık atışmasında terme söylemek yarışması da düzenleniyordu. Bununla beraber her yıl Kurban Bayram'ı, Nevruz kutlama konserlerinde gösteriliyordu. 2008 yılın yazında Kazak Türk'lerinin halk terme sanatı Çin'deki "kazak halk kültürel mirası" olarak kabul edildi. Ancak Kazak Türklerindeki halk nazım'ının bu yöntem türü, yapı bakımından, şiir bilgisi tarafından önemli teorik çalışmalar pek azdır. Halkımızın ananevi milli medeniyetimizi araştırıp, düzenlemeli ve olgunlaştırılmalıtır. Gelecek yeni nesillere ulaştırmak, onunla birlikte tüm Türk halklarına ve başka milliyetlere takdim etmek bizim büyük vazifemizdir.

Terme in Kazakh culture

Term? is ? kind of g?nr? in k?z?kh folklor? which ke?ps food for thought or wisdom in it. To s?y ex?ctlier, it is ? symbol of purity ?nd loyalty. Terme is a kind of poem which is sung by accompanying on the dombyra. Past and present, gooddies and baddies, cleverness and stupidness, humanity or evil, wealth and shortage is comparatively mentioned in terme. Terme is usually devoted to public. Listening to terme everyone will be able to remark own bad sides and mistakes. In this way, listener will have opportunity to think over and to correct inner world.

S.medeubek's "Akyl, Nakyl, Osiyet" is one of the prominent works which is devoted during researching terme. 'Terme is a poetic reflection of people's mind, soul, inner world. Philosophical point of view about society, period of time, future, historical condition not only of individuals but also of whole society, the rules of moral relationship among people, the way of creating or lifestyle, historical- cognitive conclusions of human-society, human- nature relations are highlighted in terme as advice' - says author in his work.

The development or showing of terme on the scene and the increasing of terme sinders among kazakh mpeople in china is related of aytis in 90s. During aytis terme competitions took place. Terme is also propagandized during Kurban ayt and Nauryz holidays. In 2008 terme was included to culture heritage in china. However the poetry and structural peculiarity of this literal genre in folk poetry was not rather researched and theoretical materials related to it are almost absent. Intestigating, developing, conveying to next genepation and introduction of our people's traditional heritage to other nationalities is our mission. 

Anahtar Kelimeler:

Terme, şiir bilgisi, ahlaki irtibat, sözlü edebiyat. Terme, poetic, moral relationship, folklore.

Tarih/Yer:

14.11.2017.  (GASPIRALI İSMAİL SALONU) . 17.00-17.15