TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Arş. Gör. Dr. M. Emin YILDIZLI, Prof. Dr. Çetin PEKACAR

1. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
2. Gazi Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü

GÜNEŞ DİL TEORİSİ ETİMOLOJİLERİ

Çalışmanın konusu, ilk olarak 1935 yılında Ulus gazetesinde duyurularak, Türkçe köklerin diğer bütün dillerdeki kelime köklerinde var olduğunu iddia eden bir teori olarak ortaya atılan Güneş Dil Teorisi kapsamında geliştirilen etimoloji yöntemi ve bu yönteme göre yapılan etimolojilerdir. Teori ortaya atıldığı günden Atatürk’ün vefatına kadar Türk dilciliği açısından önem taşımıştır. Teori Türk dili tarihi açısından önem arz etmekle birlikte, ortaya koymuş olduğu tarihî ve etimolojik felsefenin yanında, halka ve dünya kamuoyuna açıklanması açısından da farklı işlevler taşımıştır. Öte yandan bu Teorinin, dil politikaları kapsamında da büyük önemi haiz olduğu açıktır.

Güneş Dil Teorisine göre etimolojileri yapılan kelimelerin bugüne kadar toplu bir şekilde ele alınmamış olması, Teori hakkında afaki değerlendirmelere yol açmış, dolayısıyla Teori tam olarak anlaşılamamıştır. Bu çalışma kapsamında Teoriye göre etimolojileri yapılan kelimelerin toplu bir şekilde incelenmesi, değerlendirilmesi ve Teorinin etimoloji yöntemi hakkında sonuçlara ulaşılması amaçlanmıştır.

Güneş Dil Teorisine göre yapılan etimolojileri tespit etmek için Ulus gazetesinin 1935- 1938 yılları arasında yayımlanan bütün sayıları, 3. Türk Dil Kurultayı Tezler ve Müzakere Zabıtları, 2. Türk Tarih Kongresi Tezler ve Müzakere Zabıtları, Türk Dili Dergisi, Ülkü Dergisi, Güneş Dil Teorisine Göre Dil Tetkikleri ve Türk Dil Bilgisi Dersleri isimli kitaplar taranmış; bu taramalar sonucunda elde edilen bütün etimolojiler, çalışma kapsamında değerlendirilmiştir.

Tespitlerimize göre Teori kapsamında sadece Türkçe kelimelerin değil; diğer Türk lehçelerinin; ayrıca Sanskritçe, Latince, Gotça, Eski Nord Dili, Sümerce, Keltçe, Etice, Berberice, Eski Slavca gibi ölü dillerin yanında Farsça, Yunanca, Arapça, Fransızca, İtalyanca, Almanca, İngilizce, İspanyolca, Rusça, Baskça, Macarca vd. dillere ait kelimelerin de etimolojileri yapılmıştır. Bu çalışma kapsamında ulaştığımız başka bir tespit şudur: Tüm etimoloji denemelerinde, dil biliminin gerekli gördüğü fonetik ve morfolojik ilgilerin takip edilmesi ilkesi göz ardı edilmiş, çağdaş veya tarihî dillerde tanıklanabilen kökler ve ekler değil, farazi kökler ve ekler kullanılmıştır.

------------------------------------------------------------

[1]Bu çalışma “Güneş Dil Teorisi Üzerine Bir İnceleme” isimli doktora tezinden faydalanılarak hazırlanmıştır.

Tarih/Yer:

14.11.2017.  (ALİ ŞİR NEVAİ SALONU) . 14.00-14.15