TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Salkynbay A.B., Meiram K.E.

Al-Farabi Kazak Milli Üniversitesi,
Profesör, Filoloji Bilimleri Doktoru

LATİN ALFABESİNE GEÇME ORTAK AMAÇLARA ULAŞTIRIR

Kazak halkının manevi hayatının esas kavramlarını içeren, bilişsel yeteneği geliştiren ve koruyan temel, kültürel ve manevi yapıyı, zihniyeti, geleneği ve töreleri bir araya toplayarak muhafıza eden bir vakıf temel kavramsal desteğidir, o geçmiş tarihimize aittir. Şecere, şifahi halk eserleri, efsaneleri, yasaklar, masallar, şarkı ve sazları vb. günümüzde bu gibi halk hazinesinin bilgisi yazı ile tarihimizde korunmuştur. Yazı bugünümüz için bize hizmet eder, ama yarın için o gelecek kuşağımıza bir mirastır. Şu anda yazının çağdaş yayımcılığının öneminin büyük olduğu bir gerçektir. Hafızayı kaybetmek istemeyen ülkeler, kültürün en püf noktası olan yazı karakterlerinin değiştirilmesini hiçbir zaman istemezler. Bununla birlikte, değiştirmeden önce bir kelimenin yazım modelini yapmak istemiyor, zamanı tasarlamak için bilgisayara yazmayı da göze almıyorlar. Örneğin, bazı kelimeleri İngilizce olarak yazma ve ifade etme arasındaki büyük farkı ortadan kaldırmak için reform yapmak isteyen bazı insanlar vardı, ancak reform kabul edilmedi. Çünkü tarihsel bellek, İngilizce için önem kazanmıştı.

Kazak halkı XX. yüzyılda yazı şeklin (Arapça yazı, Töte jazuv, Latince, Kirilce) dört kez değişikliği yaparak (okuyucu bu değişimin siyasi nedenlerini biliyor) alnın dağa da, taşa da çarptı ve çarptırdı. Yazı olduğu yerde bir tarih vardır, onun bilgisi sistemli, düşüncesi sağlam, ilmi nitelikli ve manevi serveti ise derli topludur. İlmin varlığı doğrudan yazıyla ilgilidir, bu nedenle konuşma ve yazı ilişkisinin belirleyicisi de, ortak bir nimetlere dönüşme biçiminin başlıca ve ana göstergesi de yazıdır. Ülkenin ve ulusun tarihi eşitleştirildiği zaman, manevi kültürün değeri tespitlendiği zaman, yazının gücü artacaktır. Yazıyla işaretlenerek belirlenmeyen tarihi, “Atalarımızdan kalan mirastır diye,” mirasçınızı nasıl inandıracaksınız? Herhangi bir şekilde olmasın, yazıyla yazılan bir tarih, ülkenizin bölünmemiş mirasının payını korumanın temel garantisidir. Yazısız bir tarih pek çok davalara yol açar, ve ülkenin geçmişini takip edemeden, geleceğe olan inancısını zayıflatacağı kesindir.

XXI. yüzyılda egemen ülkemiz, dünya uygarlığındaki kendi yerini tanımlamakta ve dünyanın önde gelen ülkeler sırasında olmak için hazırlanmaktadır; o “Tarihin demir tuzağına düşmemek için” evrimsel gelişme eğilimiyle, medeni gelişmeyi amaçlayarak, ulusal değerlere saygı duymak isret. Şu an ilkokula giden çocukların % 90'ı Kazak sınıflarında eğitim alıyor ve lisans eğitimindeki Kazak sınıfları ise % 85-90 arasında yer almaktadır. Dolayısıyla, Latin alfabesine geçiş temelinin öncüllerinin uygulanmış olduğuna tam bir temeli bulunmaktadır. Sıradaki ana sorun ise, Kazak alfabesinin yeni şeklinin benzersiz bir standart sürümünü kabul etmektir.

Bağımsız ülkemizin tarihin ebedi etmeyi hedeflemek için günümüzdeki çağdaş isteklere göre, konuşma dilimize yakın olan alfabemizi Latin alfabesine tekrar geçirme sorunun ele almaktayız. Siyasi kararın ardından Latin alfabesine geçiş yapacağımız kesindir.

Ses tarih boyunca korunmaz, ama yazı korunur. Bu nedenle, şu anda kabul edecek yazımız, artık değişmeyen CANON alfabesi olmalıdır.

Harf, seslerin şeklidir. O, dilsel şeklin muhafaza edilmesinin temeli olmalıdır. Tarihsel biliş harf yazımı ile korunur.

Tarih/Yer:

14.11.2017.  (BİLGE KAĞAN SALONU) . 09.15-09.30