TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Yrd. Doç. Dr. ATİYE NAZLI

“KİTÂB-I OĞUZNAME TÜRKÎ VE TATARCA DARB-I MESEL”DE YER ALAN ATASÖZLERİN GÜNÜMÜZE YANSIMASI

“Kitab-ı Oğuzname Türkî ve Tatarca Darb-ı Mesel” adlı eser, Almanya’da Ex Bibliotheca Regia Berolinensi (?) ifadesiyle başlayan, Genel Ağ ortamına bulunan bir eser olarak dikkat çekmektedir. Eserin adında yer alan Oğuzname, bir destan şeklinde düşünülmesinin yanında; “darbı mesel”dir yazısıyla bir mukaddime ya da doğrudan doğruya atasözlerinin ele alındığı bir kaynak olarak değerlendirilebilinir. Toplam 174 sayfa olan eserin kapağı oldukça okunaklıdır. İlk 84 sayfasında Dede Korkut Hikâyelerinde yer alan atasözlerini anımsatan söz grupları yer almasına karşın, diğer 89 sayfasında Kuran-ı Kerim’den ayetler ile hadislerden örnekler verilerek açıklanmaktadır. Eserde yer alan tarihî kişilerden hareketle, Kanuni Sultan Süleyman’ın oğulları Sultan Bayezıd ve Sultan Cihangir için kaleme alındığı da düşünülebilir.

Halk edebiyatı içinde yer alan kalıplaşmış ifadeler alt başlığı altında incelenen atasözleri, atalarımızın binlerce yıllık tecrübelerini, akılda kalıcı söz öbekleriyle anlamlı bütünler oluşturması şeklinde tanımlayabiliriz.

Eserde yer alan atasözleri incelendiği zaman üç grup altında değerlendirilebiliriz. İlk grupta yer alan darb-ı mesellerin bugün kullanılan atasözleri ile birebir aynı oldukları görülmektedir. İkinci başlıkta altında bulunan atasözleri eserin kaleme alındığı dönemin kelimeleri ile oluşturulanlardır ancak günümüzdeki bazı atasözleri ile anlam yönünden benzerlik taşımaktadır. Üçüncü başlıkta yer alan atasözleri ise bugün kullanılmayan veya unutulan atasözleridir.

Çalışmamızda “Kitâb-ı Oğuzname Türkî ve Tatarca Darb-ı Mesel” eser, tanıtılmaya çalışılacak muhtemelen 16. yüzyılda yazıya aktarıldığını düşündüğümüz bu eserdeki atasözlerinin günümüz karşılıkları üzerinde durulacaktır. Eserde yer alan atasözleri, Türk dilinin dünü ve bugünü şeklinde değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler:

“Kitâb-ı Oğuzname Türkî ve Tatarca Darb-ı Mesel”, atasözü, yansıma.

Tarih/Yer:

13.11.2017.  (ALİ ŞİR NEVAİ SALONU) . 11.30-11.45