TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Dilek ERGÖNENÇ AKBABA

Doç. Dr. , Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi

STANDART NOGAY TÜRKÇESİ İLE TÜRKİYEDE KULLANILAN NOGAY TÜRKÇESİNİN MÜŞTEREK VE FARKLI BİÇİMBİRİMLERİ ÜZERİNE

Günümüzde en çok Kuzey Kafkasya’da olmak üzere Karadeniz’in çevresindeki ülkelerde dağınık bir biçimde yaşayan Nogaylar, yüzyılımıza kadar göçebe olarak yaşamışlardır. Nogay Türklerinin konuştukları lehçe Türkçenin Kıpçak koluna bağlı Aral-Hazar grubu Türk lehçelerinden biridir. 2010 yılı nüfus sayımına göre Rusya Federasyonu içinde 103 bin dolayında Nogay Türkünün yaşadığı tespit edilmiştir. Bütün Rusya Federasyonu’ndaki Nogayların yaklaşık 87.000’i ana dilini hâlâ kullanmaya devam etmektedir (Karakoç 2013: 276).

Türkiye’de de çok sayıda Nogay Türkü yaşamaktadır. Özellikle 1850’den sonra Kuban ve Stavropol Nogayları Türkiye’ye göç etmeye başlamışlardır. Nogayların Çerkezlerle birlikte göç etmeleri, Osmanlı topraklarına ulaşamadan yaşanan hastalıklar ve deniz kazaları sebebiyle ortaya çıkan ölümler; göç edenlerin sayıları hakkında arşivlerden tam olarak bilgi elde edilememesine sebep olmaktadır (Alpargu 2007: 131, 133, 134).

Kuzey Kafkasya’da yaşayan Nogay Türkleriyle Anadolu’da yaşayan Nogay Türklerinin kullandıkları dilde zamanla farklılıklar meydana gelmiştir. Kuzey Kafkasya’da Rusça, Türkiye’de ise doğal olarak Türkiye Türkçesi baskın dildir. Her iki dilin farklı coğrafyalarda Nogay Türkçesini etkilemesi doğaldır. Kuzey Kafkasya’da kullanılan Nogay Türkçesi tehlike altındaki Türk lehçelerinden biridir. Rusçanın yanı sıra diğer baskın dil ve lehçelerin Nogay Türkçesinin varlığı üzerine olumsuz etkileri söz konusudur.

Nogayca; UNESCO tarafından “belirli biçimde tehlikede” (definitely endangered) şeklinde gösterilmiştir (ISO 639-3 code).[2]

Türkiye’de yaşayan Nogaylar arasında Kafkasya Nogaylarının aksine bir durum söz konusudur. Anadolu’yu kendine yurt edinen pek çok Nogay Türkünün günümüzde millî kimliklerini yeniden hatırlamaya başlamaları ve artan mikro milliyetçilik cereyanları ile Nogay Türkçesi yeniden canlandırılmaya çalışılmaktadır. Türkiye’deki Nogaylar artık Türkçe konuşmakla birlikte, özellikle yaşlı kuşaktan birinin bulunduğu evlerde Nogay Türkçesi konuşulmaktadır. Günümüzde Türkiye Nogayları arasında Oğuz grubundan olan Türkiye Türkçesi ile Kıpçak grubundan olan Nogay Türkçesinin, karışık olarak kullanıldığı karma bir dil karşımıza çıkmaktadır. Bu karma dilde Nogaycaya has unsurların yok olmaya başladığı dikkati çekmektedir. Bu bildiride Kuzey Kafkasya’da kullanılan Nogay Türkçesi ile Türkiye’de kullanılan Nogay Türkçesinde yer alan biçimbirimler, müşterek ve farklı yönleri bakımından soruşturulacaktır.

------------------------------------------------------------

[2] http://www.unesco.org/languages-atlas/index.php

Tarih/Yer:

13.11.2017.  (KAŞGARLI MAHMUT SALONU) . 14.00-14.15