TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Prof. Dr. Ercan ALKAYA

Fırat Üniversitesi, İnsani ve Sosyal Bilimler Fakültesi, Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü. El-mek:

TATAR TÜRKÇESİNİN YAYILMA ALANLARI VE RUSYA FEDERASYONU’NDA KULLANIMI ÜZERİNE

Rusya Federasyonu içinde özerk bir cumhuriyet statüsünde Tataristan Cumhuriyeti, İdil ile Kama nehirlerinin birleştiği noktada yer almaktadır. Tataristan Cumhuriyeti; Bulgar Devleti, Altın Orda Devleti, Kazan, Kırım, Kasım, Astrahan, Sibir gibi hanlıkların mirasçısı durumundadır. Tarihî süreç içerisinde Tatar Türkleri savaşlar, işsizlik, topraksızlık, açlık tehlikesi, dinî baskılar vb. gibi çeşitli sebeplerle hem Rusya Federasyonu’nun hem de dünyanın çeşitli bölgelerine dağılmak durumunda kalmışlardır.

Dünyadaki Tatar nüfusu bugün yaklaşık olarak 7.500.000 civarındadır. 2010 yılında Rusya’da yapılan nüfus sayımına göre Rusya’da yaşayan Tatarların toplam nüfusu 5.361.191’dir. Bugün İdil-Ural bölgesinde özerk bir cumhuriyet statüsünde bulunan Tataristan Cumhuriyetinde Rusça ve Tatar Türkçesi resmî dil durumundadır. Tatar Türkçesi, Türk dilinin üç büyük kolundan (Karluk, Kıpçak, Oğuz) biri olan Kıpçak grubu içinde yer alır. Bugünkü Tatar Türkçesinin Orta (Kazan), Batı (Mişer) ve Doğu grubu olmak üzere üç büyük ağız grubu bulunmaktadır. Tatar Türkçesi, Rusya Federasyonu’nda bugün en çok Tataristan, Başkurdistan, Çuvaşistan, Udmurdistan, Mordva ve Mari El özerk cumhuriyetleri ile Orenburg, Ulyanovsk, Samara, Perm, Saratov, Penza, Nijni Novgorod, Kirov gibi idari bölgelerin yer aldığı İdil-Ural bölgesinde konuşulmakla birlikte başta Batı Sibirya bölgesi olmak üzere Esterhan, Orenburg gibi bölgeler de de çeşitli Tatar grupları tarafından konuşulmaktadır.

Bu bildiride Tatar Türklerinin yaşadıkları yerler, nüfusları, mevcut dil durumları hakkında genel bilgi verilecek, ardından Rusya Federasyonu içinde Tatar Türkçesinin kullanımıyla ilgili sorunlara değinilecek ve merkezi yönetimin uyguladığı dil politikalarının Tatar Türkçesini ne şekilde etkilediği üzerinde durulacaktır. Tatar Türkçesinin kullanım alanının daralması, ana dili konuşuru olan Tatarların sayısının düşmesi, Tatar Türkçesiyle eğitimin gerilemesi, Tatar okulların azalması, ders saatlerinin kısaltılması gibi hususlar bu bağlamda ele alınarak değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler:

Tatarlar, Tataristan, Tatar Türkçesi, İdil-Ural, Rusya Federasyonu, Rusça

Tarih/Yer:

14.11.2017.  (GASPIRALI İSMAİL SALONU) . 14.00-14.15