TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER KURULTAYI

Hakkında Program Bildiri ÖzetleriSonuç Bildirisi Arama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Ezgi Sırtı

A.N. Kononov’un Gramerciliği ve Türkolog Hikmet Cevdetzâde

Sovyetler dâhilindeki halkları hiç değilse başlangıçtaki söyleminde eşit gören Leninci düşünce en küçük topluluklara dahi yazı dili olma imkânları vaat ediyordu ama Stalin bundan çok başka bir baskıcı rejimle Sovyetler Birliğini özünde bir Rus imparatorluğuna çevirmiş oldu.

“SSCB I. Bakü Türkoloji Kongresi” Lenin devrinin Sovyet dilbilimi görüşünün yankısını bulduğu ilk sahnedir. Buraya kendi halklarının alfabe, dil ve kültür konusundaki görüşlerini temsilen katılan Türk Dünyası aydınlarının büyük kısmı on yıl içinde Stalin repressiyalarının kurbanı olmuşlardır. Gizli arşivlere dayalı yeni yayınlar, özellikle Türk Dünyasındaki bu kültür kıyımının boyutlarını bugün açıkça ortaya koymaktadır.

Bu kurbanlar arasında kalan fakat hakkında pek az bilgi bulunan Osmanlı-Türk kökenli Hikmet Cevdetzâde (1893-1945) dramatik biçimde Sovyet Türkolojisinin en önde gelen bilginlerinden olan Andrey Nikolayeviç Kononov’un (1906-1986) Türkçe öğretmenidir. A. N. Kononov’un ünlü Türkçe gramerinin (Grammatika sovremennogo turetskogo yazıka) 1934’teki ilk baskısındaki eş yazar Cevdetzâde, repressiya sürecinden sonra unutulmuştur. Dünyaca ünlü Sovyet Türkologu A. N. Kononov basılan gramerini genişletmiş ve artık eş yazarın yokluğunda kendi adıyla iki kez (1941; 1956) yayımlamıştır.

Bildiride, bu Türk gramerci hakkındaki sınırlı bilgiyi artırmaya ve anılan gramerin elde ettiğimiz ilk baskısını sonraki baskılarıyla karşılaştırmalı olarak incelemeye çalışacağız.

Anahtar Kelimeler:

Hikmet Cevdetzâde, A. N. Kononov, Türkçe gramer, Sovyet Türkolojisi.

Tarih/Yer:

13.11.2017.  (ALİ ŞİR NEVAİ SALONU) . 16.30-16.45